⚡ Automatiseren bij rekenen: wat is het en hoe oefen je het thuis?

Op het rapport of bij het oudergesprek valt het woord ineens: automatiseren. "Hij moet nog wat beter automatiseren." Maar wat bedoelt de leerkracht daar precies mee, en wat kun je er thuis mee? Kort gezegd: een som is geautomatiseerd als je kind het antwoord weet in plaats van het uit te rekenen.

Wat automatiseren bij rekenen is

Een kind dat 7 + 8 uitrekent, telt op de vingers of splitst de som: 7 + 3 = 10, en dan nog 5 erbij. Dat is prima en zelfs belangrijk, want zo leert het hoe getallen in elkaar zitten. Maar op een gegeven moment wil je dat het antwoord gewoon paraat is, binnen een paar seconden. Dat is automatiseren.

Het verschil lijkt klein, maar het maakt veel uit. Een kind dat elke basissom nog moet uitrekenen, gebruikt al zijn denkruimte voor die kleine stapjes. Bij een grotere som of een verhaaltje blijft er dan weinig ruimte over voor de vraag waar het eigenlijk om gaat. Wie de basis vlot kent, kan zijn aandacht houden bij het probleem zelf.

Wat er per groep geautomatiseerd wordt

Scholen verschillen in tempo en methode, maar de opbouw is meestal zo:

• Groep 3: splitsen van getallen tot 10 en optellen en aftrekken tot 10. Daarna voorzichtig tot 20.
• Groep 4: optellen en aftrekken tot 20 met het tiental over (zoals 8 + 6 en 13 - 7), en de eerste tafels, vaak die van 1, 2, 5 en 10.
• Groep 5: de overige tafels tot en met 10 en het bijbehorende delen.

Ook in de hogere groepen blijft het belangrijk. Breuken, procenten en cijferend vermenigvuldigen leunen allemaal op tafels en sommen die vanzelf gaan. Wat je hier op zijn plaats zet, levert jaren later nog rendement op. Op de pagina met rekenen in groep 4 zie je hoe die stof eruitziet.

Zo oefen je het thuis

Automatiseren vraagt vooral herhaling, en herhaling werkt het best in kleine porties. Een paar dingen die goed werken:

• Kort en vaak. Vijf minuten per dag levert meer op dan een half uur in het weekend. Na het ontbijt of in de auto is genoeg.
• Eerst goed, dan snel. Snelheid komt pas als een kind de som eerst betrouwbaar goed heeft. Gaat het vaak mis, ga dan een stapje terug en laat het rustig uitrekenen.
• Weinig sommen tegelijk. Oefen een klein groepje, bijvoorbeeld alle sommen met 9, tot die echt zitten. Voeg dan pas nieuwe toe.
• Maak er een spelletje van. Sommenkwartet, dobbelen en optellen, of om de beurt een som bedenken. Verliezen mag ook, want dan wordt er meer geoefend.
• Prijs de inzet, niet de snelheid. Druk op tijd maakt sommige kinderen juist trager. Een stopwatch is leuk voor wie het als wedstrijdje ziet, niet voor een kind dat er onzeker van wordt.

Liever op papier? Op de pagina met gratis werkbladen staan printbare oefenbladen per groep.

Hoe weet je of het lukt?

Een goede graadmeter is de manier waarop je kind antwoordt. Komt het antwoord direct en zonder aarzelen, dan zit het. Zie je nog tellen, met de vingers of met de lippen, dan is het nog uitrekenen. Dat is niet erg, het is gewoon een teken dat die som nog wat herhaling nodig heeft.

Twijfel je over het niveau? Met de gratis niveaucheck zie je in tien vragen waar je kind staat, zonder account.

Oefenen met BreinKid

In BreinKid is de rekenmuur gemaakt voor precies dit soort herhaling: korte rondjes die zich aanpassen aan het niveau van je kind. Voor de tafels is er het tafeldiploma, waarbij je kind tafel voor tafel een diploma verdient. Je kunt alles veertien dagen gratis proberen, zonder creditcard.

Begin klein, houd het luchtig, en kijk na een paar weken eens terug: je zult zien hoeveel sommen ineens vanzelf gaan.